آثار تاریخی نیک آباد

قلعه تازه نیک آباد​

قلعه تازه نیک آباد جرقویه ( ینگ آباد ) در جنوب شهر نیک آباد قرار دارد و بازمانده آثاری است که از بین رفته است . این قلعه که در زمان کریم خان زند در حدود سالهای 1160تا 1163 ه ق ساخته شده وهمزمان با آن یخچال بزرگی هم ساخته شد. این قلعه اکنون در جنوب شهر نیک آباد در انتهای خیابان اصلی شهر قرار دارد این قلعه شش برج بزرگ دیده بانی داشته که در حال حاضر پنج برج باقی مانده ویک برج را تبدیل به در ورودی اضافی نموده اند. در سال 1350 یک شرکت راه سازی در این قلعه اسکان گرفته ومتاسفانه کلیه ساخت وسازهای داخلی قلعه را ازبین برده است .برجها دوطبقه می باشد ودر طبقه بالایی آن دیده بانی وحفاظت از شهر انجام می شده است و برج ها دارای خانه هایی بوده است ودر شکل کلی آن دو خیابان همدیگر را قطع می کرده وشکل علامت به اضافه داشته. این قلعه دارای کوچه ها وگذر گاههایی بوده و حمام ،شترخانه، اسطبل،زندان ، میدان، زور خانه ومسجدی کوچک شبیه مسجد قدیمی باقی مانده در نیک آباد داشته است که شباهتی به مسجد شیخ لطف الله اصفهان دارد قلعه بزرگ نیک آباد امروزه تنها دارای پنج برج زیبا است در دو طبقه ودیوارهای بلند وکنگره دار ودارای حداقل چهار درب ورودی است که متاسفانه درب های بزرگ سنگی نیز داشته است و امروز جای خالی آنها احساس می شود.

خانه سرهنگ حاج اسماعیل نیک آباد جرقویه :

در این شهر خانه ای  با قدمت سیصد ساله وجود دارد که به نام خانه حاج اسماعیل خان سرهنگ معروف است ومساحت کلی آن حدود 2400متر مربع و دارای گذر آب قنات بوده است. این خانه درگذشته از سه بخش تشکیل شده بود و در مرکز شهر در کنار مسجدجامع وحسینیه نیک آباد و رودخانه واقع  شده است . از این خانه بزرگ اکنون جز دو بخش باقی نمانده است که بخش باقی مانده دارای بهار خانه می باشد خانه بزرگ قدیمی دارای خلوت خانه ومحل پذیرایی از مهمان ها و دارای اسطبل و سرطویله برای نگهداری احشام واسب بوده است. دو اتاق پنج دری داشته و نهر آب مزرعه چاچی از وسط  آن می گذشته این خانه پایگاهی بوده در مرکز شهر و مسجد جامع قدیمی وحمام در کنارش بوده است خانه هم اکنون دارای هشتی کوچک ودالان می باشد. سر درب زیبای خانه هنوز خود نمایی می کند ویاد وخاطرات گذشته را در اذهان پیران شهر زنده می کند. بر بالای دیوارها وسردرب خانه کنگره از خشت پخته قرار دارد که زیبایی خاصی به این خانه تاریخی بخشیده است . اتاق های خانه فعلی دو اتاق در جانب شمال و یک اتاق در جانب جنوب می باشد که سه در ب چوبی زیبا با شیشه های رنگی است که گویا از روسیه وآلمان در گذشته به ایران آورده می شده است . سنگ فرش حیاط خانه از آجر یا خشت می باشد خانه دارای حوض وفواره بوده است و همچنین چاه منبع آب داشته هنوز درخت مو صد ساله این خانه سالی دو بار انگورمی دهد . خانه سرهنگ حسین علی خان کفرانی ومیر پنج  به اسماعیل خان وبه پسرش به ارث رسیده است. بهار خانه این خانه قدیمی مانند بادگیرهای شهر یزد فضای زیرین آنرا خنک می کند این خانه گوشواره هایی داشته ودرهای چوبی ان هنوز پابر جاست و قفل ولولا ی برنجی دارد.

دیگر منابع تاریخی

از منابع تاریخی دیگر این شهر می شود به تنها بادگیر شهر ، مسجد الزهرا ی تاریخی ، بازمانده های میدان (حسینیه محله نو) ، آسیاب تاریخی شهر بادگرد ، برج تاریخی قلعه ینگووا ، ارگ باستانی دشت جهان ،مساجد تاریخی شهر ، منازل تاریخی شهر اشاره کرد.

متاسفانه بسیاری از آثار ارزشمند این شهر در دهه های 60 به این طرف تخریب شده است و تنها چند اثر تاریخی بیشتر نمانده است که همتی والا از سمت مسئولان و مردم برای حفظ آن آن لازم است.

شایان ذکر است مراسم عزاداری و تکیه شهر با قدمت 200 ساله و شیرینی مخصوص این شهر به نام حلوا سوهان نیز در حال پیوستن به فهرست ناملموس کشور هستند.